# “Birazcık Halil” – Barış Özdemir

- Bağlantı: https://hasansever.org/2020/07/09/birazcik-halil-baris-ozdemir/
- Yayımlanma: 2020-07-09T07:26:47+02:00
- Yazar: hasever

“Maneviyatı tekniğinin önüne geçen bir roman… Defterler’den şiir tadında hikâyeler
damlıyor. Samimî, etkili… Anlaşılan, yaşanmışlıklar iyi sır’lanmış! Gitmeler, gelmeler,
ille de sonbahar… ‘Birazcık Halil’, biraz yara, biraz ülke tarihi, biraz sürgün,
biraz aşk, birazcık da Halil….” 

“Birazcık Halil”, Hasan Sever’in ilk romanı. Romanın ilginç ve merak uyandıran adından
sonra, merakımı iyice artıran bir “Açıklama” bölümüyle karşılaştım romanın başında.
Kurmacanın hikâyesine dair yazılmış bu bölüm sanki bir “iç kurmaca” niteliğinde…
Roman, Yunus tarafından verildiği söylenen “Defterler”den oluşuyor. Bu bir ihtimal(!).
Zaten dört tane olduğu söylenen defterlerin dördüncüsü de okurun beyninde ayrı ve
özel bir okumaya tâbi tutuluyor. Gerçekliklerin –varsa tabi, ama vardır, okur var
diye bilmek ister– bu romanda kurmacaya dönüşmüş hali Hasan Sever’den mi, adı belirtilen
Yunus’tan mı, yoksa biraz oradan biraz buradan ama “birazcık da Halil”den mi(!)…
Bu muamma, romana ayrı bir tat katmış, estetik bir görünüm kazandırmış gibi… Öyleyse
4. Defter’i de siz tamamlayın, baştan veya sondan, ‘birazcık da Halil’den!.. 
**
Halil! “Birazcık Halil” çokça Halil’den dem vuruyor. Halil aşağı Halil yukarı! Halil
Almanya’da, Halil hapishanede, Ankara’daki Halil, uyuşturucu ticareti yapan, kitap
okumaya başlayan, sevgilisi varken eşsiz güzellikte yaşlı Frau Basler’e karşı tarifsiz
duygular besleyen Halil, Kürt Halil, İsviçre’deki Halil… Tüm bunların başında ve
sonunda “mütevazı” bir göçmen/sürgün Halil! Onlarca hikâyesi diğer karakterler arasına
sıkışmış, kendisinden bahsetmeyi alışkanlık haline getirememiş mütevazı Halil: “
Karıncanın telaşı var, benim yok. Ne acelem var, ne adresim. Bakmakla yükümlü olduğum
ailem, çocuklarım yok benim. Mevsimsizim; ne yaz, ne kış, ne ilkbahar. Durmadan 
sonbaharı yaşıyorum.” (s. 130) Romanda Şölene Dönüşen Sahneler… Bazı eserlerin “
şölen” tadında armağanları olur okura. Muhtemelen yazar coşmuş, karakterlerini de
coşturmuştur o anlarda. Okurken mekân ne kadar az tasvir edilse de o mekânı benimser,
o karakterler arasında bir ‘gizli’ karakter de siz olursunuz Nuri Bilge Ceylan’ın“
Uzak” filminde sohbete bir dinleyici olarak eşlik eden Küçük İskender gibi. Halil,
Frau Basler’i davet ettiği Taurus Restoran’da -organizatördür orada kendisi, ilerleyen
aylarda gireceği hapishanenin organizasyonunu yapmaktadır(!)– bir ara mutfağa, aşçı
Mustafa Amca’nın yanına gider. Orada ve daha sonra konuğunun masasında gerçekleşecek
olan konuşmalar, anlatılan hikâyeler mutfağın yemek kokusunu, ‘eşkıya pilavı’nın
tadını, yan masaların alkış seslerini duyuracak denli ‘şölen’e dönüşecektir. Yakın
Tarihimizin “Sivil” İncelemesi Hasan Sever, karakterleri aracılığıyla ülkemizin 
1980 sonrası –ve 90’lar– siyasî/sosyal gelişmelerine dair göndermelerde de bulunur:
80 darbesi sonrası başbakan olmuş Turgut Özal; Doğu ve Güney Doğu’daki Kürt hareketi
ve bununla ilgili ölümler, kayıplar; ABD-Irak savaşı… Bu konuların ele alınabilmesi
de zor değildir romanda. Hacettepe öğrencisi Mulla, ODTÜ öğrencisi Nahit, “deyzeoğlu”
Fevzi (hayat okulunu okumuştur o, bilgisi görgüsü oradan gelir kendi deyimiyle) 
bu konuşmalarda başı çeken kişilerdir. Halil’i –Ankara’daki döneminde– evlerine 
almış, zaman içinde ev arkadaşlığından abi-kardeşlik boyutunda dostluk kurmuşlardır.
Bu bölümde yine 90’lara dair Ankara panaroması da sunmaktadır. Kızılay, Zafer Çarşısı,
kitapçılar, Ulus, Batıkent, dolmuşlar, buğday tarlaları, bilenlerin hatırlayacağı
şekilde döneme uygun aktarılmıştır. Hapishanede Başlayan Devinim “Açıklamalar” bölümünde
de bahsi geçen Yunus, –romanda İlyas olarak çıkar karşımıza (ama İsviçre’de adını
Yunus olarak değiştirmesi ve bu konuda Halil’i uyarması teknik açıdan önemlidir)–
Birinci Defter’in sonunda hapisteki Halil’in karşısına çıkar ve böylece Halil’imiz
ilk kez okuyacaktır Nazım Hikmet’i, Orhan Kemal’i, Ahmed Arif’i ve daha nicelerini.
Hesap da tamamlanmış olur böylece. Mademki kitabî konuşuyordu Halil, herkes de böyle
diyordu, işte yazar almış Halil’in ellerine bir bir kitap tutuşturmuştur şimdi. 
Halil’in roman okuması bir yana, İlyas / Yunus’la tanışması, birkaç mektuplaşma 
ve sonrasında –yıllar sonra– İsviçre’de karşılaştıklarında yaptıkları sohbetler,
dertleşmeler, siyaset hakkındaki konuşmaları, sol’a dair tarih çözümlemesi gibidir.
Ayrıca romanın omurgası da başta ve sonda Yunus değil midir! Kim bilir, ‘birazcık’
da Halil’dir belki(!). İnsanın Kardeşliği Hikâyelerden mi Gelir? Onca karakter, 
onca hikâye… Çoğu size de yabancı gelmeyecek olan ülke / dünya tarihinden yansıyanlar
ile herkesin farklı yaşadığı ama önünde sonunda “insanlık halleri” diye nitelenen“
sivil dramlar” romanda birbiri ardınca sıralanır. Tüm bunlar, yazarın Halil’e söylettiği
şu cümlede saklı gibidir: “Hikâyeleri benzer olanlar, hayat eleğinde nasıl da bir
araya geliyorlar.” (s. 21) Halil de eliyle koymuş gibi bulur her ülkede yeni bir
insan, yeni bir hikâye. Bir halı ustası çıkar Çıkrıkçılar Yokuşu’nda karşısına, 
dokuduğu halı değil yürektir, okuduğu ise Dostoyevski: “Halil Efe korkma. Çıkrıkçılar
Yokuşu’nda bir zanaatkar Dostoyevski’den haberdar diye kıyamet kopmaz. Hem benim
asıl adamım Tolstoy’dur.” (s. 190). Anlaşılan, yazar gündelik hayatta “sıradan” 
insanların yüreklerini doğru okumadığımızı fısıldar gibidir. Halil’leri de doğru
okuyamadığımız gibi: “Küçük, benim olan, önünü arkasını görebildiğim bir hayat yaşayacağım.”(
s. 128) Teyze oğlu Fevzi’nin tüm şakaya vurmaları, iyi kötü esprilerinin ardına 
sakladığı Gülizar’ın mektubu da, bir tokat gibi Halil’in suratında patlar: “Aklın
bende kalmasın; çünkü istediğim yere gidiyorum. Benim de aklım sende kalmayacak;
çünkü istediğin yerde kalıyorsun.” (s.275) Ve kim bilir belki de Fevzi, Yılmaz Güney’e
olan tutkusunu da, film çekme isteğini de davası uğruna inançla giden ve bir daha
dön-e-meyen sevdası Gülizar’dan almaktadır. Her biri farklı bir roman olabilecek
birçok olay, karakter, Halil’in etrafında toplanmış, bize bakıyor. Halil’i anlarsak
hepsini anlarız gibi. Romanın uzunluğu biraz da bundan kaynaklanıyor, çok katmanlı
oluşundan. Ancak Hasan Sever, Halil’in özellikle Ankaralı günlerinde, bekâr evi 
sohbetlerindeki diyaloglarda biraz cimri davransaymış, karakterlerini o kadar da
rahat bırakmasaymış sanırım romanın akışını daha da hızlandırırmış diye düşünüyorum.
Ama bunu düşünür düşünmez aklıma “Defterler” geliyor ve susuyorum.Barış ÖZDEMİR08
Şubat 2015 Pazar 16:34

---

![](https://hasansever.org/wp-content/uploads/2020/07/yurt-kitap-500x345.jpg)

Yurt Gazetesi (Bağlantı kırık):
http://www.yurtgazetesi.com.tr/yurt-kitap/birazcik-
halil-h71871.html