# Büyükler için La Fontaine

- Bağlantı: https://hasansever.org/2020/09/27/buyukler-icin-la-fontaine/
- Yayımlanma: 2020-09-27T09:00:00+02:00
- Yazar: hasever

Nereden geldiği belli olmayan hüznün içinde, parasız yatılıda geçen talebeliğini;
burs almasa mümkün değil gidemeyeceği dersane günlerini, memlekette standara bağlanmış
yoksulluklarını düşünüyordu. Geçmiş, yamalı elbiseden farkısızdı.

Neyse ki çalışkandı. Çalışkan ve gerçekçi. Memleketin en iyi üniversitesinin en 
iyi bölümünü kazandığında, şuncacık olsun sevinmemiş, ailesinin onu oraya hangi 
parayla göndereceğini düşünmeye başlamıştı.

---

![Selçuk Erdem](http://e-hayalet.net/images/easyblog_images/457/okuz.jpg)

**Abö ile Karo**

Evet fakirdiler; fakat hiçbir fakirlik, o okulun o fakültesine gitmeye mani değildi.
Buna ne yer ne gök razı gelebilirdi. Gelmeyenlerden biri de, ilçenin, yine memleketin
standartlarından olan, müteahhitlikten belediye başkanlığına terfi etmiş, kilolu,
esmer, terli başkanıydı. Haber duyulmuş, çok geçmeden kapıları çalınmıştı. Kalabalıktılar.
Ellerde hediyeler, boyunda kravatlar; iskarpinli ve terli erkekler doluşmuştu içeriye.
Misafirler geldi, misafirler gitti. İlçenin medahı iftarı okutulacaktı. Cebine otobüs
bileti, yüklü bir harçlık ve ÖSYM sonuç belgesinin arasına belediye bursu konup,
Ankara’ya gönderildi. Yalnız gitti, yalnız kaydoldu, yalnız yurda yazıldı.

“Bu da ne ki diyordu” içinden. “Ben parasız yatılı okumuş insanım, burası beş yıldızlı
otel.” Otelin odasında altı kişiydiler. Altlı üstlü üç ranza. Dipteki üst ranzada
yer verdiler; hiç ses etmedi. Başladı okumaya; zehir gibiydi. Yurt bursu çıktı; 
bedavaya kaldı. Yemekhane bursu çıktı; bedavaya yedi. Harçlık, belediyeden geliyordu.
Ayaklarını uzattı, tıpkı şimdiki gibi; derslerini çalıştı. Fakat çok mu çalışmıştı
ne, şeref listesinden mezun olduğu gün, aklında birinci sınıftaki o kız vardı. Tam
aşık olacaktı, calculus sınavı araya girmiş, o kız da bir daha semtine uğramamıştı.
Neyse. Okul bitti, şimdi iş zamanı. Hemen iş buldu. Zaten üçüncü sınıftan itibaren
bir şirkette yarı zamanlı çalışıyordu. Zamanı ve maaşı tamama erdirip, çift imzalı
bir kontratla işi sağlama bağladılar. Şirket kendisini, kendisi şirketi bırakmak
istemiyordu. Hayatındaki karşılıklı ender ilişkilerden biriydi. Sonra nasıl oldu
anlamadı ama, üniversiteden değil de, sudan çıkmış balık gibi görmeye başladı kendini.
Ne bir merhaba, ne bir güle güle, ne bir şerefe; git gel iş olmuştu hayatı. Tamam,
okulda da çok sosyal olduğu söylenemezdi ama, yine de, akmasa da damlayan bir çevresi
vardı. Anne babasıyla ilişkisi ara sıra para göndermekten ibaretti. Gönderiyordu.
O başkan hala belediyenin başındaydı. Kaç kez ilçeye davet edildi, gitmedi.

Sonra, yurt dışı mesaisi başladı. Bütün Türkik cumhuriyetleri, yüksek bir Türkçeyle
gezdi. Askerliği kısasından yaptı. Bu da hayatının ender talihlerindendi. “Sen lazımsın
demişti” büyük şirketin büyük patronu, ”Bir sürü gereksiz insan var, onlar senin
yerine yapsın.” O gereksizler askerlik yaparken, gerekli olan kendisi de patronu
için para kazanıyordu. Çalışkandı. Çalışkandı. Çok çalışkandı. Ömür, elliye merdiven
dayadığında, batık bir gemiden arta kalan tahta parçası gibi, su almış, kararmış;
ağır ve yorgundu. İlk kumsala ayak basmak, kıçını yere koymak için içinde, önüne
geçilmez bir istek vardı. Öyle de yaptı. Şirketin merkezine tayinini aldırdı ve 
biriktirdiğiyle, işte şu anda bunları düşündüğü bu bahçeli evi aldı.

Memlekette, duvarı kapısı nihayet erdirilmiş ev satılmıyormuş; ilkin bunu öğrendi.
Kapısı, kirişi, boyası, badanası derken, en az ev parasının yarısı kadar para harcadı.
Ustalarla çalışma eziyeti de cabası. Fakat bu işten, kimselere hatta kendine bile
itiraf etmediği bir zevk alıyordu. Her zamanki gibi çok çalıştı, işi tamama erdirdi.
Tuhaf, hayatında hiç hissetmediği bir duyguydu. Zaman zaman ustalarla fiyat tartıştığında,
dilinde hayatından geçmiş patronların cümlelerini yakalıyordu. Geçen ay son usta,
son malzemesini alıp kapıdan çıktığında, kendisine ait, her tarafı alınteri olan
bu evde; fakat yapayalnız kalıvermişti.

Boş durmak olmaz. Kaç zamandır komşu evi iş edinmişti. Acaba nasıl bir komşu almıştı?
Yan tarafla ne tür bir ilişkisi olacaktı? Yan tarafın öyle şatafatı göründüğüne 
bakmayın, kendi eviyle aynı yapıydı. Sonra bir inşaat başladı ki sormayın. Neredeyse
evi temelden yarattılar. Duvar kaplamaları, mantolamalar, mermer sütünlar, çatı 
kirişleri, bahçe çitleri ve ille de o havuz. Yüzünü henüz görmediği komşusu, sahnesini
tastamam isteyen star gibi, henüz ufukta görünmemiş ama, bütün bunları yaptırmıştı.“
O benden daha çalışkan olmalı” diye düşündü. “Daha çalışkanı nasıl olunur ki?” demekten
de kendini alamadı. Eğer ruhsa ruh, günse gün, yılsa yıl, ömürse ömür verdim. Bundan
dah üstü varsa, mutlak bilmem gerekir.

Ankara Çayyolu’nda güneş mayısın serinliğinde yükselişe geçmiş, durmadan köz üflüyordu.
Etraf insanı rahatsız edecek raddede sessizdi. Ortamın sessizliğini, büyük bir sinek
vızıltısı gibi komşu kapıya yanaşan, kırmızı araba bozdu. Mayıştığı şezlongtan şöyle
bir doğruldu. Değil arabanın modelini, adını dahi bilmiyordu. O gelmiş olmasındı?
Arabadan, saçlarını kafasına yapıştırmış, pırıl pırıl kafalı biri indi. Yapılı, 
atletik, ince bacaklıydı. Bacakları üzerinde şöyle bir yaylanıp etrafa baktı. Yeni
mekanını gözden geçiren aslana benziyordu. Biraz korktu. Kendini, küçülmüş hissetti.
Deminden beri filmini seyrettiği başarıları anlamsızlaşıvermişti. Tamam bu oydu.
Bak işte içeri de girdi. Fakat yanında kimse yok. Demek ailesini sonra getirecek.
Belki de, ama yok, kim benim gibi, bunca yıl ormanda değneksiz kalabilir ki? O benim
becerim.

Komşu hızlı bir giriş yaptı. Evde misafir eksik olmuyor, bahçede neredeyse her gün“
garden party” tertipleniyordu. Acaba ne iş yapıyor? Bu kadar bol harcadığına göre,
bol da kazanıyor olmalıydı. Fakat ne çalışması çalışma, ne eğlenmesi eğlenmeydi.
Mesela sabahları hiç görünmüyordu; oysa bütün çalışanlar, mevkisi ne olursa olsun,
sabahları yollardadır. Mesai çıkışı da belli değildi. Bazen evden hiç çıkmıyor, 
bazen eve hiç uğramıyordu. Evet, standart dışı bir iş yapıyordu; ama ne?

Yine, kendini ev işlerinden zor bela dışarı attığı bir cumartesi günü, çitin ötesinde
o belirdi. “Komşu” dedi, kırk yıllık komşu gibi, “Tanışmadık, eğer müsaitsen akşama
misafirin olmak isterim.” Şaşırdı. Hiç bu dinginlikte cümle beklememişti ondan. 
İşte, karşısında, bildiği dil ve cümlelerle onunla tanışmak isteyen bir komşu vardı.
Zor toparlandı; “Pek tabii.” diyebildi ancak, “Büyük bir memnuniyetle” demeyi de
ihmal etmedi. Komşu, sıradan, çok sıradan bir iş yapmış rahatlığında, geldiği gibi
gitti.

“Aman tanrım akşama ne yapacağım? Hiç hazırlığım da yok.” Kalktı. Arabaya bindiği
gibi, en yakın AVM’ye gitti, Ne bulduysa, ne gördüyse aldı. Eve geldi. Bildiği bütün
yemekleri tek tek yapmaya başladı. Kapı çalındığında üçüncü salatasını yapıyordu.
Komşu, elinde kağıdı kaliteli bir çantayla kapıda duruyordu. İçeri geçti. Çantanın
içi içki doluydu. Şarap, rosa, baileys, konyak, whisky, rakı, votka, weizenbier 
ne varsa artık. İçeri yemek kokusundan harap olmuştu. “Komşu” dedi komşu, “Eziyet
etmeseydin kendine. Bizde maksat muhabbet, gerisi hikaye.” “Muhabbet” ve “hikaye”
kelimelerini içinden tekrarladı. “Tanışalım. Benim adım Ağustos Böceği; fakat arkadaşlar
kısaca ‘Abö” derler.” “Memnun oldum Abö, pardon Ağustos Böceği Bey, ben de Karınca.
Adımın bir kısaltması yok, bildiğiniz Karınca işte.” “Memnun oldum komşum. Sıkıntıya
mahal yok, size de kısaca ‘Karo’ deriz olur biter.” ‘Karo” dedi içinden yine, “Bir
yerden tanıdık geliyor ama nereden?” “Buyurun içeriye geçin, ayakta kalmayın lütfen.”“
Bahçeye çıkalım komşu. Şu temmuz akşamını duvarlara boğdurmayalım.” “Siz nasıl arzu
ederseniz efendim.”

Dışarı çıktılar. Yemekten ziyade, abur cubur yediler. Karınca, Ağustos Böceği’nin
hiçbir şeyine yetişemiyordu. Ne o kadar içebiliyor, ne o kadar konuşabiliyor, ne
de o kadar gülebiliyordu. Fakat bunlar sorun değildi; bir şeyi, tek bir şeyi dehşet
merak ediyordu, Abö pardon, Ağustos Böceği Bey acaba ne iş yapıyor? Bütün nezaketi
bir yana bırakıp, ağzından çıkabilecek en kaba kelimelerle. “Efendim, merakımı n’olur
mazur görünüz, ne işle iştigal ettiğinizi, kendime dahi anlatamadığım bir utançla
merak etmekteyim.” Yüzü kıpkırmızı oldu. “Ha ha ha” diye güldü Ağustos Böceği, “
Bunda utanılacak ne var komşum? Komşu elbette komşuyu merak eder. Ne iş yaptığıma
gelince: Yağ satarım, bal satarım. Ustam öldü ben satarım”. “Af buyurun, anlamadım.”“
Ustam, diyorum, öldü. Ölenle ölünmüyor; zaten kimsenin buna niyeti de yok. Kağıt
işi yapıyorum. Kağıt alıp kağıt satıyorum. Hiç yüzünü görmediğim insanların işlerini
yapıyor, para kazanıyorum.” “Yani bir şirkette çalışıyorsunuz?” “Şirket? He evet,
dünya dediğin koca bir şirket zaten.”

Ağustos Böceği; ruhunu getirmediği komşusunda, tenini geceye bırakmamış; vakitlice
kalkıp gitmişti. Karınca, ilk misafirini ağırladığı evde, misafiri gittikten sonra,
daha büyük bir boşluğa düşmüş, vaziyetin esrarengizliğini sürdürmesinden iyice rahatsız
olmuştu. Anlama yetisi gelişkindi; fakat durum anlamayı değil sorgulamayı zorluyordu.
Bu, Karınca’nın o güne dek pek yaptığı bir şey değildi. Ezberi bozuluyordu. Bildiklerini
tek tek gözden geçirmeye başladı. Korktu. İster misin hayatın esaslı bir çeptırını
atlamış olsun? Korkusunu koynuna alıp yatağına uzandı. Çok geçmeden; uzanmışlığının
sonsuzluğundan doğrulup, ekrana tokat gibi yapışan animasyon misali, yatağında dikildi.
Üstünden attığı yorgan neredeyse tavana değmişti. “Aman tanrım, biri benimle dalga
mı geçiyor? Bu ne saçma şey? Ben ne zaman Karınca oldum? İnsan karınca olur mu ya?
Ağustos Böceği de kim? Halüsinasyon mu görüyorum?” Bahçeye koştu. İşte sofraları;
boşalmış şişeler, sigara küllüğü; kaldı ki kendisi sigara içmiyordu. Kahretsin her
şey gerçekti. Mutfağa gitti. Yaptığı bütün yemekler tencerelerinde olduğu gibi duruyordu.
Bir bardak su aldı. Geldi salona oturdu. “Karıncayla Ağustos böceği” dedi kendi 
kendine. Evet öyle olmuşlardı. İnanmak istemiyordu; zaten nasıl inanılabilirdi ki?
Mühendis gibi düşündü; “imkansız” dedi. Mühendis gibi düşündü; “gördüklerimin gerçekliği
inkara gelmez” dedi. Mühendislikle içinden çıkılacak hal değildi. O halde? Bilemiyordu.

Koltukta nasıl pozisyon alacağını bilmeden düşünmeye devam etti. Karınca ve Ağustos
Böceği. Bugüne kadar hikayeye dair en ufak bir hatırası olmamıştı. Hikayeyle, herkesin
bildiği, herkesin ilgilendiği kadar ilgilenmişti. Tilki’yle Karga olsa belki. Bir
iki kez, Karga’ya haksızlık yapıldığını düşünmemiş değildi, ama bu hikaye hakkında
onu da yapmamıştı. “Karınca, çalışkan; Ağustos Böceği, asalak!” Bildiklerini tekrarlamaya
başladı. “Kış soğuk; yaz sıcak.” Başka? “Ben çalışkanım; ama onu tanımıyorum. İyi
de isimlendirmeyi o başlattı. Tamam o başlattı, fakat ben de devam ettirdim. Sahi
benim adım ne?” Vestiyere asılı ceketinin cebinden cüzdanını aldı. Haydaaa, nüfus
cüzdanında  adı, Karınca. Soyadı? Yok artık, hayda demeye gerek yok. Soyadı, Kararınca’ydı.
Şirket giriş kartına baktı. Şef Mühendis Karınca Kararınca. Visa kartında KARARINCA
KARINCA… Tamam! Daha fazla direnmeye gerek yok. “En azında Karınca’yım. Ya Ağustos
Böceği olsaydım?”deyince biraz rahatladı. Rahatlamasıyla kendine kızması bir oldu.“
Yeter” dedi kendine ilk kez, “yeter! Bu kadar kolay kabullenmek zorunda mısın? Boru
değil, karınca olmuş, ama ona bile neredeyse, bukalemunun ışığa gösterdiği uyumdan
daha hızlı bir uyum gösteriyorsun.” Kelime oyununun sırası değildi ama içi karıncalanmaya
başladı. Hayır böyle olmazdı. Böyle nasıl yatabilirdi ki? İç sessizliğini zor bela
temin ettikten sonra, biraz önce kızdığı huyu nüksetti: “Ne bakıyorsun şatafatına,
kışın kapıma gelecek olan o değil mi?” rahatlamıştı. Kalktı, karınca huzurunda gitti
yattı.

Sabah ilk iş, internette, “Karıncayla Ağustos Böceği”nin hikayesini araştırdı. Çok
iyi bildiği sorunun çözümden şüpheye düşmüş öğrenciye dönmüştü; ama korkacak bir
durum yok: Karınca kazanıyordu. Rutinine döndü; ama ikide bir kendini kontrol etmeyi
de ihmal etmiyordu. Değişiklik yok; iki el, iki kol, iki ayak, bir kafa; beden yerindeydi
fakat içinde tanımlamakta zorluk çektiği bir durum vardı. Sanki, yok yok, içi karınca
dışı insan olunur mu? Olunmaz. Ya olmuşsam?

Günler geçiyordu. Komşu, aynı o hikayedeki gibi, gününü gün ediyor; eğlencenin her
türünü yaşıyordu. Karınca, kararınca hayatına devam ediyor; sabah iş akşam ev, gidip
geliyordu. “Sen benden daha yakışıklı, daha zengin olabilirsin; ama ben Karıncayım,
önünde sonunda kazanacağım” deyip duruyordu. İş yerinde kendine yakın hissettiği
yegane kadın, onda bir tuhaflıklar olduğunu söylese de, bu tür suni ilgilere harcayacak
zamanı yoktu. Bir an önce sonbahar, kış gelsin; komşusu külüne muhtaç olsun diye
neredeyse dünyanın dönüşünü hızlandırmak istiyordu. “Ben bunca yıl çalışacağım; 
aşık bile olmayacağım; bütün varımı yoğumu harcayıp şu evi alacağım, o henüz otuzunu
geçeli bir kaç yıl olmuşken, gelip bütün yaşadıklarıma kırık ayna tutacak. Hayır,
hayat bu değil. Hayat bu haksızlığa müsaade etmez.” Sonra yine içinden, yalvaran
bir sesle, “N’olur etmesin” diyordu.

“Sararıp dökülmeden önce kızaran yapraklar ki onlar” sonbaharın geldiğini muştulayıverdiler.
Karınca, yüreği ağzında, ha bugün ha yarın hikayenin nihayetlenmesini bekliyor; 
yaşadığı hayatın manasız olmadığını önce kendine, sonra da komşusuna, daktilo yazısı
netliğinde göstermek istiyordu. Ve galiba o gün gelmişti. Eylül’ün Ekim’e mesai 
devretmeye hazırlandığı o gün, yine bir cumartesi, kapı çalındı. Karınca koştura
koştura kapıya gitti. Evet, hesap günü gelmişti. Birazdan, şu karşısındaki kişi,
küçülüp şuncacık kalacak ve ondan medet umacaktı. Taksitler ödenmemiş, kredi kartları
kapanmış, banka eve el koymuş, icra memurları evdeki son kutu biraya kadar listelemiş,
alacaklılar akın akın peşine düşmüştü. “Komşu” diyecekti, “ocağına düştüm, car eyle.”
Ne yapsındı, medet diyene elbette kılıç çalmayacaktı; ama esaslı bir ders de vermek
icap edecekti. Karınca içinden bunları geçirirken, sırtından soğuk terlerin aktığını
hissetti. Komşu, medete gelmiş birine hiç benzemiyordu. Yapılı, sağlıklı ve zorluk
görmemiş bedeni daha dinç, daha enerjik görünüyordu. Üstelik arabasını da değiştirmişti.
Arabasını demişken, gözü, arabanın içindeki kadına takıldı; aman tanrım bu o! Ama,
ama nasıl aynı yaşta kalabilmiş ki? “Komşu” dedi Ağustos Böceği; Karınca, bir kaç
saniye süren sonsuz düş karışımı kabusundan uyandı. “Efendim” dedi, dil alışkanlığıyla.“
Komşu ben, kışı Paris’te geçireceğim. Oradan bir isteğin var mı? Ha bir de, sana
zahmet, şu anahtar sende kalsın, belki bir şeye lazım olur. Mümkün müdür?” “Mümkündür”
dedi, yine dil alışkanlığıyla; anahtarı aldı. “Fakat tam anlamadım, sen şimdi Paris’e
mi gidiyorsun?” Kelimeler ağzından çıkmadı, adeta döküldü. Komşusuna ilk kez “sen”
diye hitap etmişti; ama şimdi bunu tasa edecek hal değildi. “Evet, komşu Paris’e
gidiyorum. Var mı bir isteğin.” Elmadağ tarafından bir fırtına koptu. Mamak, Cebeci,
Kızılay, Bahçelievler, Emek, MTA, ODTÜ, Eskişehir Yolu, Ümit Köy toz duman. Ferman
mı okumak? Ne mümkün. Havada, her türlü kitap, T-cetveli, gönye, iletki, daire, 
kare, üçgen, türev, integral, diziler, iletken, yarı iletken, anot, katot, sağ el
kuralı, Edison, Tesla, asal sayılar, kesirler, pi, pisagor, Şuşutoğlu, akışkanların
mekaniği, Şemsi Yastıman, Bulutsuzluk Özlemi, gelip karşısında burgu burgu oldu.
Yüzü değişti. Ağustos Böceği anladı vaziyeti. “De uzatma artık, indir giyotini kurtulalım”
dedi içinden. Karınca, arabanın içindeki kadından gözlerini ayırmadan “La Fontaine’in
sülalesine selam söyle” dedi ve fırtınasını alıp, içeri girdi.

**Hasan Sever**

**Zürih, 22-25 Kasım 2011**

**Not: **Bu uyarlama, yıllar önce duyduğum “Karınca-Ağustos Böceği” fıkrasını temel
almıştır. Fıkraya ettiysek bir kusur, affola.

**Karikatür**: Selçuk Erdem