# “Hepsini Öldürün!”

- Bağlantı: https://hasansever.org/2022/01/07/hepsini-oldurun/
- Yayımlanma: 2022-01-07T07:00:04+01:00
- Yazar: hasever

1960’lı yılların ikinci yarısından ‘70’li yılların ortasına kadar sürmüş bir furyadan
arta kalan iki kelime: “Hepsini Öldürün!” Sinema yönetmeni, seyircisine karşı o 
denli büyük bir güvensizlik içindedir ki, ona “doğru”yu göstermek için neredeyse
sinema perdesinden fırlayıp, salonun ortasında bas bas bağırır: “Ulan sayın seyirci
bak bu kötü, hem de çok çok kötü, anlıyorsun değil mi?”.

Yine de seyircinin mesajı alıp almadığı muğlakta kalır. Neylersin, bu da “sanatçının”
evvel ahir kederi olsa gerek. Hayat devam eder ve bir kuşak, memleketin en karışık
olduğu dönemlerde, arka sokak sinemalarda oynayan Malkoçoğlu, Battal Gazi ve Kara
Murat efsaneleriyle büyür. 

**Efsaneye Dair,**

Efsane beynin rölantiye alınması olsa gerek. Fakat, insanı harekette tutan tek başına
rölanti olursa, bu müthiş yıpratıcı olur. Efsanelerle büyüyen o kuşak, şimdilerde
memleketin önemli mevkilerinde vazife görüyorlar. Memleketin trajedisini biraz da
buralarda aramak gerek. Motor!

**Hepsini Öldürmek Salaklıktır!**

Kamçılı ve pelerinli “çok çok kötü” adam bağırır: “Bütün Türkleri, çoluk çocuk; 
yaşlı kadın hepsini öldürün; kimseyi sağ komayın.” Kötülüğünü daha açık nasıl ifade
edebilir ki! O, “çok çok kötü” Bizans komutanıdır; imparatorluk askeridir yani. 
Bütün köylüyü öldürürse neyi işgal edeceği ise kocaman bir muğlaklıktır. Öyle ya,
düşünsenize, karargahına rapor ileten bir komutan şunları yazıyor:

“… Filanca, falanca yerleri aldık. Oralarda yaşayan bütün insanları kılıçtan geçirdik
ve artık oralar bizim …”

Ee, gelir? Haraç? Vergi? Angarya? Bunlar nerden gelecek? Bütün insanlar öldüğüne
göre işgal edilenler ağaçlar, toprak ve boş damlar mıdır? O komutan anında kellesinden
olur. Bu bir.

Doğada “kötülük” ve “iyilik” hem çok tartışmalı hem de saf olarak bulunması mümkün
olmayan şeylerdir. Yani doğada yüzde yüz kötü veya “saf” iyi diye bir şey yoktur.
Kötülük, en fazla, bir avuç tohumluk buğdayın arasına karışmış üç dört çavdar tanesidir.
Kim onları bir bakışta diğerlerinden ayırt edebilir ve yine kim çavdarın kötü olduğunu
iddia edebilir ki. Sanat, elbette, bir abartı içerir ama bu abartı onun doğayı süzmesinden
kaynaklıdır; yani öncesi kristalize etmektir. Yok eğer var olanı  alıp mercek altında
büyütürseniz bu sanat olmaz. Şimdilerde de var. Bir ülke Recep İvedik izliyorsa 
bunda Malkoç’un çok büyük bir payı vardır. Ama yine de Malkoç, Recep’in yanında 
şişede pop-milliyetçiliktir. Doğrudur, iğrençliğin sanatı olur ama “iğrenç”in kendisi
sanat değildir. Bu iki.

**Huzura Kabul**

Türk başbakanı geçenlerde sinema yönetmen ve oyuncularını huzuruna kabul etti ve
onlara “Demokratik Açılım”ı anlattı. Normalde, demokrasi denen şeyi sanatçıların
başbakanlara anlatması gerekir ya neyse. Ben toplantının şekline takılmış durumdayım.
O şekil ki içinde koca bir tarihi barındırmakta. Belli ki başbakanlığın bir biat,
pardon kabul salonu var ve çağrılanlar evvela oraya alınıyor, orada bekletiliyor.
Sonra başbakan geliyor ve kuvvetle muhtemel herkes ayağa kalkıyor. Tıpkı ilk, orta
ve liselerde olduğu gibi. Bu biat kültürüdür. Huzura kabul, bir eski zaman adetidir
ve tebaanın olduğu yerde vardır. Vatandaşlığın tebaa olmadığını iddia edebilecek
olan biri için bu kabul şekli onur kırıcıdır. Sinemacılar, kırılan onurlarının faillerini
kendi içlerinde aramalılar; ki öyle bir gayretleri varsa tabi. Türk başbakanının
bu davranışında Mustafa Kemal’in sanatçıya dair ettiği sözün de payı var. “Efendiler…
Hepiniz milletvekili olabilirsiniz, bakan olabilirsiniz; hatta cumhurbaşkanı olabilirsiniz;
fakat sanatçı olamazsınız” deyişindeki “hatta” beni hep huzursuz etmiştir. Abarttığımı
kabul ediyorum ve ısrar ediyorum. Sanatçısı yüceltilmiş bir toplumda başbakan, sanatçıları“
huzura kabul”e cesaret edemez. Bu da üç.

**Atatürk Filmleri**

Kemalistlere samimi tavsiyemdir: Atatürk filmi çekmek zaman ve emek israfıdır. Hem
bu o kadar mühim de değildir zaten. İyi çekilmiş bir Atatürk filminin Mustafa Kemal’i
yüceltmeyeceği gibi, kötü çekilmiş bir sinema filmi de onu küçültmez. Toplumların
kederine sinmiş kişilerin özel şahsiyetleri yoktur. Ve bu, bence onların talihsizliğidir.
Anadolu coğrafyasının kederini etkilemiş bir insanın filmi o coğrafyanın sineması,
edebiyatı, müziği, tiyatrosudur. Bunlar yoksa gerisi uydurmadır. Zorlamasınlar, 
sinemacının ilk okul talebesi gibi (ki saçmalığın başladığı yerdir orası) ayağa 
diktirildiği bir toplumda  film çekilemez. Resmi ideolojinin tepeden tırnağa her
yere sirayet ettiği bir yerde sanat olmaz. Hatta bu şartlar altında resmi ideolojinin
de sanatı olmaz. Olmuyor da zaten. Livaneli, Can Dündar’ın “Mustafa”sına yanıt vermek
zorunda hissedebiliyor kendisini. Can Dündar ki, memleketin en iyi işleyen güzellik
salonudur. Bu da son.

**Hepsini Öldürdüler**

Bütün günahı Malkoç’un omuzlarına yıkmak istemiyorum. Hayır, bu yükü kaldıramayacağından(!)
değil, böyle yaparsam ona haksızlık etmiş olurum. Bu işin vebali Yeşilçam denen 
sektörün tümüne ait. Memleketin en belalı zamanlarında oturur saçma sapan filmlere
motor dersen ve yine memleket oluk oluk kanarken yaraya merhem olmak varken, o kanda
kayık yüzdürürsen ve yetmez, sanat diye diye insanlarınla dalga geçersen o dalga
gün gelir kayığını tepe taklak eder. Başbakanlıkta masaya oturtulan “23 Nisan Talebeleri,”
bir coğrafyanın kederine motor deme çapından uzaktırlar. Belki bilmiyorlardı, öğrensinler:
Huzura çıkan huzurundan olur. Stop!

**Hasan Sever**

**Zürih, 24 Mart 2010**

---