Her sabah yan\u0131ndan ge\u00e7ip mesaiye gitti\u011fim Z\u00fcrih-Stauffacher\u2019daki St. Jakob kilisesi, yakla\u015f\u0131k iki y\u0131ld\u0131r renove ediliyor. Duruma bak\u0131l\u0131rsa renovasyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n sonuna gelinmi\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Ortaya \u00e7\u0131kan duvar g\u00fczelli\u011fine, her yan\u0131nda ge\u00e7i\u015fimde durup bak\u0131yorum. Ger\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck bir nezaket ve ustal\u0131kla renove edildi. <\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Mimari teknikleri bilmesem de g\u00f6z zevkimin bana s\u00f6yledi\u011fi, kilisenin en az elli y\u0131l gen\u00e7le\u015fti\u011fi \u015feklinde. Lakin yaz\u0131ya vesile olan, kilisenin \u00e7evre d\u00fczenlemesi s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan ve hala ne anlama geldi\u011fini bir t\u00fcrl\u00fc \u00e7\u0131karamad\u0131\u011f\u0131m(\u0131z) ucu a\u00e7\u0131k merdiven orada durup duruyor. \u00d6nceleri, bir ba\u011flant\u0131n\u0131n par\u00e7as\u0131 sanm\u0131\u015ft\u0131m ama \u00e7al\u0131\u015fmalar sadele\u015fip yap\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6rd\u00fcm ki merdivenin herhangi bir yere ba\u011flanma durumu yok; ger\u00e7ekten, Stairway to Heaven. <\/p>\n\n\n\n
Stairway to Heaven\u2019\u0131n hikayesi ise beni Led Zepelin\u2019e g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. Page\/Plant kabilesinin, \u00fcniversite y\u0131llar\u0131mdan beri bir ferdi oldu\u011fumu ve bu tabiyetin s\u0131rr\u0131n\u0131 hala \u00e7\u00f6zemedi\u011fimi itiraf etmeliyim. Led Zeppelin benim bilebildi\u011fim rock gruplar\u0131n\u0131n i\u00e7inde en \u201cerkek\u201d olan\u0131. Ama bu, \u00f6yle yenir yutulur cinsten de\u011fil; \u201cthe soul of a woman was created below\u201d diyecek kadar \u201cz\u0131vanas\u0131ndan\u201d \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir ma\u00e7oluktur. En b\u00fcy\u00fck hassasiyetlerimden biri olan \u201cKad\u0131n\u201da bu derece \u201cpervas\u0131z\u201d sald\u0131ran bir grupla ne i\u015fim olabilir? Muamma… \u00d6te yandan biliyorum ki gitar \u00e7alabilseydim Page olmak isterdim (ve gizliden yaz\u0131yorum Dazed & Confused b\u00fcy\u00fck par\u00e7ad\u0131r). Yine de d\u00fcnya i\u015flerine bu denli dalman\u0131n eziyetinden azad olur muydum bilemem ama o i\u015flere g\u00f6m\u00fclsem de ruhu gitar\u0131nda bir rocker olarak g\u00f6m\u00fcl\u00fcrd\u00fcm; ne tasa. Neylersin; hepsi olmuyor… Stairway diyordum; kilisenin, ucu g\u00f6\u011fe ba\u011flanm\u0131\u015f merdiveninden Led Zeppelin\u2019e varan yolum, Led Zeppelin gibi bir grubun b\u00f6ylesine \u201cortalama\u201d bir alb\u00fcm\u00fc niye yapt\u0131\u011f\u0131 sorusuna gelip dayan\u0131yor. Ne diyeyim: \u201cd\u00fc\u015fmez kalkmaz bir \u015fehir\u201d<\/p>\n\n\n\n
St. Jakob kilisesi, Z\u00fcrih \u015fehrinin hemen hemen ortas\u0131na d\u00fc\u015fen ve ad\u0131 turist rehberlerinde aman aman ge\u00e7meyen, ortalama bir mahalle kilisesi gibidir. Ama bu c\u00fcmleme kan\u0131p bizdeki mahalle camileriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yapmay\u0131n; hi\u00e7bir ortakl\u0131\u011f\u0131 yoktur. Bizim ne \u015fehirlerimizin ne de mahalle camilerinin Avrupa\u2019n\u0131n ortalamas\u0131yla k\u0131yas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Avrupa\u2019da \u015fehir demek tarih demektir, bina demektir ve hatta kald\u0131r\u0131m demektir; kald\u0131 ki \u015fehirlerin ortak atmosferi de cabas\u0131. Yani Prag\u2019\u0131 g\u00f6rd\u00fcyseniz Bern\u2019i; Freiburg\u2019u g\u00f6rd\u00fcyseniz Linz\u2019i tasavvur edebilirsiniz ama yine de detaylarda ayr\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 unutmay\u0131n; t\u0131pk\u0131 bir d\u00fcnya edebiyat klasi\u011finin di\u011ferinden ayr\u0131nt\u0131larda ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi.\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n
Limmat \u015fehri de bunlardan biridir. Z\u00fcrih, tepesinde g\u00fcne\u015f varken diyojen, ba\u015f\u0131 bulutluyken nemrut olan en kad\u0131n\u0131ndan bir kenttir. Ve tabii, g\u00fcne\u015f tepede bir de mevsim ilkbahar veya yaz ise i\u015fte o zaman anlat\u0131lamaz bir g\u00fczellik dolar \u015fehrin sokaklar\u0131na. Bi\u00e7ilmi\u015f \u00e7im kokusu mu, \u00e7i\u011f yemi\u015f a\u011fa\u00e7 yapraklar\u0131n\u0131n etrafa sald\u0131\u011f\u0131 serinlik hissi mi yoksa \u015fehrin neredeyse merkezine kadar g\u00f6l havas\u0131 m\u0131 dersiniz, ne arasan\u0131z vard\u0131r. Bu, kald\u0131 ki sadece Z\u00fcrich\u2019e \u00f6zg\u00fc bir durum da de\u011fildir, \u0130svi\u00e7re\u2019nin b\u00fct\u00fcn irili ufakl\u0131 kentleri hemen hemen b\u00f6yledir. Z\u00fcrih\u2019in onlardan fark\u0131 b\u00fcy\u00fck olmas\u0131d\u0131r. Hep d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcm, acaba \u0130stanbul\u2019a muhabbet duymayarak Z\u00fcrih gibi bir \u015fehri mi ka\u00e7\u0131r\u0131yorum diye; \u00fcstelik Ankara\u2019ya duydu\u011fum \u00f6zlem e\u011fer Bern gibi bir kente hasret kalmaksa vay ba\u015f\u0131ma…<\/p>\n\n\n\n
Z\u00fcrih\u2019te ve hatta \u00e7o\u011funu g\u00f6rme f\u0131rsat\u0131 buldu\u011fum Avrupa\u2019n\u0131n ela avuca gelir kentlerinde, bizdeki mahalle aras\u0131 uyduruk camiler gibi bir kiliseye rastlaman\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ve hatta, \u015fimdi geldi akl\u0131ma, demincek yap\u0131lm\u0131\u015f bir kiliseye rastlaman\u0131z da m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Kiliselerin en yenisi an az y\u00fcz ya\u015f\u0131ndad\u0131r ve tart\u0131\u015fmas\u0131z \u00e7ok bak\u0131ml\u0131d\u0131rlar. Bu, ba\u015fka bir yaz\u0131n\u0131n mecras\u0131d\u0131r, giri\u015ften d\u00f6n\u00fcyorum…<\/p>\n\n\n\n
Bu yaz\u0131n\u0131n \u015fans\u0131na gelince… Neye evrilece\u011fi belli olmayan \u0130nternet d\u00fcnyas\u0131nda dola\u015fan birileri, belki de y\u00fczy\u0131l sonra, bu yaz\u0131ya bir k\u00f6\u015fede rast geldi\u011finde ve akabinde yolu Z\u00fcrih \u015fehrine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde, yazd\u0131klar\u0131m\u0131n aynen olmasa da \u00e7o\u011fununun yerli yerinde oldu\u011funu g\u00f6recektir; i\u015fte bu, bir bat\u0131l\u0131 yazar\u0131n asla fark\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131 masas\u0131 konforudur. Bizse, durmadan \u015fekil de\u011fi\u015ftiren \u015fehirlerimizde sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir kareyi kadrajlaman\u0131n derdindeyiz, biraz da budur, h\u00fcz\u00fcn kokan yaz\u0131lar\u0131m\u0131z esbab\u0131 mucibesi…<\/p>\n\n\n\n
Hasan Sever<\/strong><\/p>\n\n\n\n Z\u00fcrih, 24 Haziran 2010<\/strong><\/p>\n\n\n\n
\n\n\n