{"id":2919,"date":"2022-02-04T07:00:26","date_gmt":"2022-02-04T06:00:26","guid":{"rendered":"https:\/\/hasansever.org\/?p=2919"},"modified":"2022-02-04T07:00:26","modified_gmt":"2022-02-04T06:00:26","slug":"genlerle-oynama-oyunu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hasansever.org\/?p=2919","title":{"rendered":"Genlerle Oynama Oyunu!"},"content":{"rendered":"

Kayna\u011f\u0131n\u0131 unuttum ve t\u00fcm \u00e7abalar\u0131ma ra\u011fmen (hen\u00fcz) bulamad\u0131m. Bir kapitalistin kar kar\u015f\u0131s\u0131nda nas\u0131l davranaca\u011f\u0131n\u0131 belirten bir tespitti ve \u015f\u00f6yle sonlan\u0131yordu \u201c… <\/span>Bir kapitalist, y\u00fczde \u00fc\u00e7 y\u00fcz kar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc yerde, ipe gidece\u011fini de bilse yat\u0131r\u0131m yapar<\/span><\/i>.\u201d ABD\u2019nin Irak\u2019a girmesiyle meydana gelen ve hala devam eden kaos ortam\u0131na ra\u011fmen firmalar\u0131n ihale kapmak i\u00e7in verdikleri canh\u0131ra\u015f \u00e7aba, hakeza Afganistan\u2019da meydana gelen ka\u00e7\u0131rma eylemlerine ra\u011fmen orada i\u015f yapma d\u00fcrt\u00fcs\u00fc ve nihayetinde Aden K\u00f6rfezi\u2019ndeki \u201cg\u00fcvenlik\u201d zafiyetine ra\u011fmen devam eden mal sevk\u0131yat\u0131 bu tespitin g\u00fcncel \u00f6rnekleri olarak kar\u015f\u0131m\u0131zda duruyor.. B\u00fct\u00fcn bunlar bir kez daha g\u00f6steriyor ki asl\u2019olan\u00a0 insan ya\u015fam\u0131 de\u011fil yat\u0131r\u0131m karl\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Kar En\u00e7oklamas\u0131 (Profit Maximization)<\/b><\/p>\n

\u00d6yle gizli sakl\u0131 bir taraf\u0131 yok bu i\u015fin. B\u00fct\u00fcn burjuva iktisat teoremleri bu belirleme \u00fczerinden hareket eder ve kapitalist sistemin \u00e7ekirde\u011fini tarif eder. Bu teoremlere g\u00f6re bir firma \u201cKar En\u00e7oklamas\u0131\u201d, bir birey \u201cFayda En\u00e7oklamas\u0131\u201d pe\u015findedir. Hatta i\u015fi o kadar ilerletip insan\u0131 \u201cHomo-Economicus\u201da \u00e7evirenler bile var. \u0130nsan\u0131 sadece ekonomik d\u00fcrt\u00fclerden ibaret bir piyasa fakt\u00f6r\u00fcne indirgeyen bu anlay\u0131\u015flar, g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n hay huyu i\u00e7inde \u00e7o\u011fu zaman g\u00f6zden ka\u00e7arlar. Salim bir kafayla d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde sa\u00e7mal\u0131\u011f\u0131ndan \u015f\u00fcphe duyulmayacak bu belirlemeler (zorlamalar), ne yaz\u0131k ki koca bir insanl\u0131\u011f\u0131n tarihine h\u00fckmeder durumdalar.<\/span><\/p>\n

Hi\u00e7bir kapitalist yat\u0131r\u0131mc\u0131, yapaca\u011f\u0131 yat\u0131r\u0131m\u0131 \u201cfaydal\u0131<\/span>\u201d belirlemesi \u00fczerinden yapmaz. E\u011fer bir yat\u0131r\u0131m soncunda insanevlad\u0131na faydal\u0131 bir \u00fcr\u00fcn ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015fsa bu yine de \u201cfaydal\u0131l\u0131k\u201d d\u00fcrt\u00fcs\u00fcnden de\u011fil kar d\u00fcrt\u00fcs\u00fcnden \u00f6t\u00fcr\u00fc olmu\u015ftur. E\u011fer belirleyici olan \u201cfaydal\u0131l\u0131k\u201d olsayd\u0131 piyasada bu kadar \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc \u201cila\u00e7\u201d, silah<\/span> olmazd\u0131. Son d\u00f6nemlerin tart\u0131\u015fmas\u0131 olan \u201cgenleri de\u011fi\u015ftirilmi\u015f g\u0131da ve yem \u00fcr\u00fcnleri\u201d de ayn\u0131 tart\u0131\u015fma \u00fczerinden mecra ar\u0131yor. Arad\u0131\u011f\u0131 mecra, dumura u\u011frat\u0131lm\u0131\u015f insan beyinlerinde zahiri g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler olu\u015fturmak tehlikesi olmasa, \u00fczerinde kafa yormaya de\u011fmez bir mesel bu. Ama durum \u00f6yle de\u011fil. \u0130nsanl\u0131k, b\u00fcnyesine kabul etti\u011fi g\u0131dalar\u0131n kimyas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7aresiz kal\u0131rsa, sadece dumura u\u011frat\u0131lm\u0131\u015f bir beyinle de\u011fil ayn\u0131 zamanda, i\u015flemeyen bir c\u00fcsseyle de malul kal\u0131r. Ve sonu mevtad\u0131r…<\/span><\/p>\n

A\u00e7l\u0131k – Tokluk<\/b><\/p>\n

\u201c\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n a\u00e7l\u0131\u011f\u0131na \u00e7are\u201d diye sunulan yeni teknoloji, insanl\u0131\u011fa tokluk mu yoksa yat\u0131r\u0131mc\u0131s\u0131na kar m\u0131 getirecek sizin yorumunuza b\u0131rak\u0131yorum. Benim sorum insanl\u0131\u011f\u0131n niye a\u00e7l\u0131kla y\u00fcz y\u00fcze oldu\u011fudur? Bir veriyi de\u011fi\u015fmez kabul edip onun \u00fczerinden ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmemiz isteniyorsa bu verinin do\u011faya ait olmas\u0131 ve insanl\u0131k taraf\u0131ndan de\u011fi\u015ftirilemez olmas\u0131 gerekmez mi? Din formasyonlu ideolojilerin<\/span> de \u00fczerine bina edildi\u011fi bu zemin insan i\u00e7in ihtiyacat-\u0131 zaruriye midir? Kapitalizm, insanl\u0131\u011f\u0131n mecburiyeti de\u011fildir. Bu bir. Buna ba\u011fl\u0131 olarak vuku bulan gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 e\u015fitsizli\u011fi bir do\u011fa yasas\u0131 de\u011fildir. Bu da iki. Birincisinin dolay\u0131s\u0131yla ikisinin de olmad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fcnyada e\u011fer a\u00e7l\u0131k olmayacaksa, g\u0131da maddelerinin genleriyle oynamaktansa bu mant\u0131ks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ortadan kald\u0131rmak daha k\u00f6kl\u00fc ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm de\u011fil midir?\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00c7are<\/b><\/p>\n

21. Asr\u0131n insan\u0131<\/span> bunca birikim ve eme\u011fe ra\u011fmen hala a\u00e7l\u0131kla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yaysa s\u0131k\u0131nt\u0131 b\u00fcy\u00fck demektir. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n \u00fcretmi\u015f oldu\u011fu zenginlik, \u00fczerine herhangi bir \u015fey eklemeden, d\u00fcnyay\u0131 en az bir as\u0131r daha ta\u015f\u0131yabilecekken, bir ve ya bir ka\u00e7 k\u0131tan\u0131n a\u00e7l\u0131kla terbiye edilmesi olsa olsa bir tertiptir. Petrol kuyular\u0131n\u0131n on metre ilerisinde benzinsiz, \u00e7eltik tarlalar\u0131n\u0131n yan\u0131 ba\u015f\u0131nda pirin\u00e7siz kalmak bir sistem sakatl\u0131\u011f\u0131 de\u011filse nedir? Ve bu sakatl\u0131\u011f\u0131 \u00fcreten sistem b\u00fct\u00fcn mekanizmalar\u0131yla i\u015flerken kim, kimi, hangi a\u00e7l\u0131ktan ve nas\u0131l kurtaracak? Kaynaklar\u0131n, e\u015fit olmasa da, teoride herkese a\u00e7\u0131k oldu\u011fu bir d\u00fcnyada a\u00e7l\u0131\u011f\u0131n \u00f6n\u00fc al\u0131namazken, gen teknolojisini inhisar\u0131nda bulunduran firmalar nas\u0131l olacak da a\u00e7l\u0131\u011fa \u00e7are \u00fcretecek. O a\u00e7l\u0131k ki zaten tekelle\u015fen piyasan\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fcyken, yine ve \u00e7ok daha yo\u011fun bir tekelle\u015fme getiren bu y\u00f6ntem hangi derde dava olacak? \u00dcretilen ve \u00fcretilmesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen g\u0131dalar\u0131n sa\u011fl\u0131ks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmayaca\u011f\u0131m. B\u00f6yle bir tart\u0131\u015fma \u00e7\u00fcnk\u00fc abesle i\u015ftigalden ba\u015fka hi\u00e7bir \u015feydir.<\/span><\/p>\n

Soru<\/b><\/p>\n

\u015eimdi bir k\u00fc\u00e7\u00fck test yapal\u0131m. Soru \u015fu: Bir sa\u011fl\u0131k sigortas\u0131 insanlar\u0131n sigara i\u00e7mesini mi yoksa i\u00e7memesini mi ister?<\/span><\/p>\n

E\u011fer bu soruya yan\u0131t vermeden \u00f6nce, bir an olsun duraklam\u0131\u015f ve\/veya akl\u0131n\u0131zdan \u201cfirma\u201d, \u201ckar\u201d veya \u201czarar\u201da dair en ufak bir de\u011ferlendirme kriteri ge\u00e7tiyse. biliniz ki bir anl\u0131\u011f\u0131na da olsa \u201ct\u00fczel ki\u015filik\u201d oldunuz ve kar-zarar hesab\u0131 yapmak zorunda kald\u0131n\u0131z. Zira, sigara sa\u011fl\u0131\u011fa zararl\u0131 m\u0131d\u0131r sorusuna verilecek cevap, herhangi bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcnmeden \u201cevet\u201dtir. Ama biliyoruz ki bir firma i\u00e7in insanlar\u0131n sigara i\u00e7ip i\u00e7memesi bir sa\u011fl\u0131k de\u011fil, kar-zarar meselesidir. Hakeza bir besin tekeli i\u00e7in i\u015flenecek g\u0131dalar, insanlar\u0131n toklu\u011fu i\u00e7in de\u011fil bilan\u00e7odaki rakamlar\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc veya k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcyle ilgilidir. E\u011fer akl\u0131n\u0131za, \u201ckapitalist sistem, genleriyle oynanm\u0131\u015f \u00fcr\u00fcnleri insanlara yedirerek, en b\u00fcy\u00fck kar kayna\u011f\u0131na, insana, kastetmiyor mu?\u201d diye bir soru geliyorsa onun da yan\u0131t\u0131 giri\u015f paragraf\u0131ndad\u0131r…\u00a0<\/span><\/p>\n

Hasan Sever<\/strong><\/p>\n

Z\u00fcrih, 11.11.2009\u00a0<\/strong><\/p>\n

\n